Wat is AI eigenlijk?
Geen zoekmachine, geen mens, maar wat dan wel? En wat kun je er echt mee doen?
De korte versie
AI (zoals ChatGPT of Claude) is een taalmodel. Het is getraind op enorme hoeveelheden tekst en heeft daardoor geleerd: wat volgt logisch op wat? Bij elke vraag voorspelt het welke woorden het beste passen als antwoord.
Wat AI WEL kan
- Teksten schrijven, verbeteren en samenvatten
- Uitleggen, brainstormen en ideeën uitwerken
- Emails, offertes en rapporten opstellen
- Plannen maken en structuur aanbrengen
- Complexe informatie vereenvoudigen
Wat AI NIET kan
❌ Dit kan AI niet
- Denken of voelen
- Feiten garanderen (het verzint soms dingen)
- Jouw situatie kennen zonder uitleg
- Actuele informatie ophalen (afhankelijk van versie)
- Beslissingen voor je nemen
✅ Zo gebruik je het slim
- Geef altijd context over jouw situatie
- Controleer output bij feitelijke informatie
- Gebruik het als startpunt, niet als eindpunt
- Stel vervolgvragen als het antwoord niet klopt
- Jij blijft de eindverantwoordelijke
Gratis vs betaald — kort uitgelegd
De gratis versie van ChatGPT werkt goed voor basisgebruik. De betaalde versie (Plus, ca. €20/maand) geeft toegang tot betere modellen, meer geheugen en plugins. Claude heeft ook een gratis en betaalde versie. Voor zakelijk gebruik is betaald in de meeste gevallen de moeite waard.
Privacy & veiligheid
Dit leer je vóórdat je gaat prompten, want veilige gewoontes bouw je van dag één in.
De gouden regel
AI-modellen leren van de gesprekken die je voert (tenzij je dit uitzet). Wat je intypt, kan worden gebruikt om modellen te verbeteren. Wees dus bewust van wat je deelt.
Dit zet je er NOOIT in
- Namen van klanten — gebruik "mijn klant" of "de opdrachtgever"
- BSN-nummers, wachtwoorden, betaalgegevens — nooit, in geen enkel geval
- Vertrouwelijke bedrijfsinformatie — interne cijfers, contracten, strategische plannen
- Medische of juridische dossiers van derden — hoge risico's, verwerk anoniem
- Persoonsgegevens van medewerkers — geboortedatum, adres, salaris
Dit mag wel
- Algemene situaties beschrijven zonder namen ("ik heb een klant die...")
- Je eigen teksten laten verbeteren
- Openbare of algemeen bekende informatie
- Brainstormen over processen, strategieën, content
Custom instructions instellen
Één keer instellen, daarna werkt het altijd voor je. AI weet wie je bent zonder dat je het telkens opnieuw hoeft te vertellen.
Wat zijn vaste instructies?
Elke grote AI-tool heeft een plek waar je eenmalig kunt instellen wie je bent en hoe je wilt dat AI reageert. Die tekst wordt daarna automatisch meegelezen bij elk gesprek, zonder dat je het ziet of opnieuw hoeft in te typen.
Waar vind je het — per tool
ChatGPT
- Klik op je profielfoto (rechtsonder of rechtsboven)
- Ga naar Instellingen → Personalisering
- Kies Custom instructions (of "Aangepaste instructies")
- Je ziet twee invulvelden, elk max. 1.500 tekens
- Opslaan → klaar, geldt voor elk nieuw gesprek
Claude
- Ga naar Instellingen (tandwiel of profielmenu)
- Zoek naar "Instructions for Claude" of "Profiel"
- Hier vul je in één tekstvak in hoe Claude altijd moet reageren
- Je kunt ook per Project aparte instructies instellen
- Opslaan → actief in elk volgend gesprek
Wat vullen die twee velden in?
Ongeacht welke tool je gebruikt, draait het altijd om dezelfde twee vragen:
- Over jou: Wie ben je, wat doe je, voor wie werk je? Geef AI de achtergrond die het nodig heeft om jouw context te begrijpen.
- Hoe je het wilt: Toon, taal, lengte, format. Hoe wil je dat AI antwoordt, kort en direct of uitgebreid met uitleg?
In de volgende les zie je een concreet voorbeeld van hoe je dit invult.
Wat zet je erin?
Een concreet voorbeeld als startpunt, voor zowel ChatGPT als Claude. Pas aan op jouw eigen situatie.
Het principe — twee vragen, altijd hetzelfde
Of je nu ChatGPT of Claude gebruikt: je beantwoordt altijd dezelfde twee vragen. De inhoud is identiek, alleen de plek in de interface verschilt per tool.
Vraag 1 — Over jou
- Wie ben je en wat doe je?
- Voor welke doelgroep werk je?
- Welke tools gebruik je dagelijks?
- Wat is je grootste uitdaging?
Vraag 2 — Hoe je het wilt
- In welke taal wil je antwoorden?
- Kort en direct, of uitgebreider?
- Meteen de tekst, of eerst uitleg?
- Één antwoord, of altijd varianten?
Tips voor jouw invulling
- Beschrijf je werk in twee zinnen: wat doe je, voor wie?
- Noem je branche en doelgroep, dat stuurt de toon
- Geef aan wat je meest gebruikt (e-mail, rapportages, social media)
- Vertel hoe je het antwoord wilt: kort / uitgebreid / met uitleg / zonder toelichting
- Geen gevoelige info: geen klantnamen, geen wachtwoorden, geen vertrouwelijke cijfers (zie les 2)
De 5 bouwstenen van een goede prompt
Klik op een bouwsteen om meer te zien, met uitleg en een voorbeeld.
Waarom bouwstenen?
Hoe meer je AI vertelt, hoe beter het antwoord aansluit op wat je nodig hebt. De 5 bouwstenen geven je een houvast. Je hoeft ze niet altijd allemaal te gebruiken, maar hoe meer je meeneemt, hoe scherper het resultaat.
Vertel wie je bent, wat je doet en voor wie. Hoe meer relevante achtergrond je geeft, hoe beter AI de juiste toon en inhoud kan kiezen.
Vraag AI om zich te gedragen als een expert, coach of schrijver. Dit stuurt de toon en het niveau van het antwoord direct.
Omschrijf zo concreet mogelijk wat je wilt. Gebruik actieve werkwoorden: schrijf, maak, analyseer, vat samen, verbeter.
Geef aan in welke vorm je het antwoord wilt: een lijst, een kort stuk tekst, een stappenplan, een tabel, of maximaal X woorden.
Geef de gewenste schrijfstijl aan: zakelijk, warm, direct, speels, formeel. Of geef een voorbeeldzin die laat zien hoe je het wilt.
Goed vs slecht — 4 praktijkvoorbeelden
Het verschil zit vaak in de hoeveelheid context en specificiteit die je meegeeft.
Voorbeeld 1 — E-mail opstellen
Voorbeeld 2 — LinkedIn-post
Voorbeeld 3 — Samenvatten
Voorbeeld 4 — Brainstormen
Hallucineren: AI verzint soms dingen
AI liegt niet, maar het verzint wel. Begrijpen hoe dit werkt, helpt je om slimmer te controleren.
Wat is hallucineren?
AI voorspelt welke woorden logisch klinken. Soms is het antwoord dat "logisch klinkt" niet het antwoord dat klopt. AI heeft dan een getal, naam of feit verzonnen, maar schrijft het met dezelfde zekerheid als iets wat wél waar is.
Wanneer is het risico hoog vs laag?
De gouden regel
Klinkt het te zeker, te volledig, te netjes? Dan is dat juist het moment om extra te checken. AI is een startpunt, nooit een eindpunt bij feitelijke informatie.
Bouw je eigen prompt
Vul de bouwstenen in, de prompt wordt automatisch samengesteld. Kopieer hem daarna en test hem in ChatGPT of Claude.
Promptbouwer
Vul in wat van toepassing is. Lege velden worden niet meegenomen.
Bouw je eigen AI-assistent
De laatste stap: van AI gebruiken naar AI voor je laten werken. Je bouwt een eigen Custom GPT die jouw terugkerende werk overneemt.
🔒 Wil je verder met Module 4 — Bouwen?
In de eerste drie modules leerde je AI begrijpen, veilig instellen en gericht aansturen. In Module 4 zet je de grote stap: je bouwt je eigen Custom GPT, een assistent die jouw werk kent en steeds op dezelfde manier levert. Je krijgt het 6-stappen framework, Blueprint Prompting, vier uitgewerkte voorbeelden en een bouwer die je instructieset meteen klaarzet.
Deze module is gratis. Laat je e-mailadres achter en je krijgt direct toegang, ook bij een volgend bezoek.
Custom GPT vs. vaste instructies
Vaste instructies
- Geldt voor álle gesprekken
- Algemene achtergrondinfo over jou
- Eenmalig instellen, altijd actief
- Beperkt, 1.500 tekens per veld
- Geen specifieke taakinstructies
Custom GPT
- Specifiek voor één use case
- Diepere instructieset (tot 8.000 tekens)
- Vaste rol, outputstructuur en stijl
- Je kunt er documenten aan toevoegen
- Werkt als een echte assistent
Wanneer bouw je er een?
- Je voert dezelfde taak steeds opnieuw uit (offertes, mails, rapporten)
- Je wilt altijd dezelfde outputstructuur en toon
- Je werkt met een vaste werkwijze die je wilt automatiseren
- Je wilt een AI-assistent die jou kent en consistent reageert
Hoe maak je er één?
In ChatGPT (Plus-account vereist): klik op "Explore GPTs" → "Create" → vul de instructies in. Je kunt ook met de GPT Builder werken: een chat-interface die je stap voor stap door de opbouw leidt.
Het framework en je blueprint
De zes bouwblokken van een goede instructieset, en hoe je van losse steekwoorden naar een werkende GPT komt.
Het 6-stappen framework
De vaste volgorde voor een sterke Custom GPT-instructieset.
Wie is de GPT? Definieer de rol zo concreet mogelijk. Geen vage omschrijving, maar een scherp profiel.
Voorbeeld: "Jij bent een ervaren B2B-salescoach die ondernemers helpt bij prijzen, closing en klantgesprekken."Wat is de situatie? Wat wil je bereiken? Geef de GPT een duidelijk kader.
Voorbeeld: "De gebruiker is een zzp'er die zijn offerteproces wil verbeteren en meer opdrachten wil binnenhalen."Welke tools, werkwijzen of achtergrondinfo zijn relevant? Wat zijn de uitdagingen?
Voorbeeld: "Gebruiker werkt met Notion, Google Agenda en e-mail. Grootste knelpunt: te lage prijzen en uitstelgedrag."Wat doet de GPT precies? En in welke vaste volgorde levert het de output?
Voorbeeld: "Altijd in deze volgorde: 1. Samenvatting van het probleem, 2. drie concrete acties, 3. één kritische vraag terug."Welke toon hanteert de GPT? En wat mag het juist NIET doen?
Voorbeeld: "Direct en eerlijk. Geen vage adviezen. Geen lange uitleg tenzij gevraagd. Altijd onder 150 woorden."Vaste checkvragen, terugkerende formats of specifieke regels voor randgevallen.
Voorbeeld: "Stel bij elke sessie maximaal 2 checkvragen. Eindig altijd met een concreet actiepunt."Blueprint Prompting: van kladblok naar GPT
Je schrijft je situatie en wensen op in losse steekwoorden. Daarna laat je AI die input automatisch omzetten naar een complete instructieset. Zo bouw je met een blauwdruk in plaats van te gokken.
Ruwe input verzamelen
Schrijf je situatie in losse steekwoorden. Wie ben je, wat doe je, wat moet de GPT doen, wat zijn de uitdagingen?
Framework invullen
Gebruik het 6-stappen framework als kapstok. Verdeel je steekwoorden over de zes onderdelen.
Instructieset maken
Plak het ingevulde framework in ChatGPT en vraag: "Maak hiervan een complete instructieset voor een Custom GPT." AI schrijft de instructies voor je.
Testen & tweaken
Gebruik de GPT een week. Schrijft hij te lang? Voeg een limiet toe. Mist hij iets? Scherp de instructie aan. Nooit in één keer perfect.
De meta-prompt
Gebruik deze prompt om AI jouw instructieset te laten schrijven:
Voorbeelden en je eigen GPT
Vier uitgewerkte voorbeelden, en daarna bouw je in één oefening je eigen instructieset.
Vier voorbeelden
Elk voorbeeld laat zien hoe het framework werkt voor een andere use case.
Rol: persoonlijke coach, mentor en accountability partner.
Taken & output: 1. dagplanning met tijdsblokken · 2. top-3 prioriteiten · 3. follow-up mail (max. 90 woorden) · 4. focusherinnering (1 zin).
Stijl: kort, direct, eerlijk. Geen vaagheid, geen loze complimenten.
Rol: creatieve copywriter en storytelling-coach voor social media en blogs.
Taken & output: genereer 3 post-ideeën → schrijf 1 voorbeeldpost → geef 2 verbeterpunten.
Stijl: inspirerend, speels, verhalend. Geen corporate taal.
Rol: ervaren B2B-strateeg en salescoach gericht op groei en prijzen.
Taken & output: analyseer de situatie → stel 2 kritische vragen → geef 3 concrete acties.
Stijl: analytisch en kritisch. Stel aannames ter discussie.
Rol: docent die moeilijke stof extreem eenvoudig uitlegt.
Taken & output: stap-voor-stap uitleg → voorbeeldvragen → mini-quiz van 3 vragen.
Stijl: rustig, gestructureerd, eenvoudig. Altijd met een metafoor of vergelijking.
Bouw jouw eigen Custom GPT
Vul de zes onderdelen in, de instructieset wordt automatisch samengesteld. Klaar om te plakken in ChatGPT. Max. 8.000 tekens totaal.
Hier stopt de les, niet de praktijk
Je weet nu hoe je een Custom GPT bouwt. Wil je samen kijken welke processen in jouw bedrijf zich daar het beste voor lenen, en hoe je dat stap voor stap inricht?
Wil je dit toepassen in jouw bedrijf?
Je hebt de basistraining afgerond. De theorie ken je — nu komt de praktijk.
Wat je nu kunt doen
Prompten leren is één ding. Weten welke processen in jouw bedrijf écht gebaat zijn bij AI — en hoe je dat stap voor stap inricht — dat is een ander gesprek.
In een gratis kennismakingsgesprek kijk ik samen met jou welke werkprocessen het meeste winnen met AI, en wat de eerste concrete stap is. Zonder verplichting, wel met een duidelijk antwoord.
Een helder beeld van welke drie processen in jouw werk het meest gebaat zijn bij structuur en AI — en één concreet beginpunt.
Begrippenlijst Artificial Intelligence
Basisbegrippen voor ondernemers die aan de slag gaan met AI. Beknopt, praktisch, zonder technisch jargon.
A
- Algoritme — Een reeks stappen die een computer volgt om een taak uit te voeren of een probleem op te lossen. Vergelijk het met een recept: stap voor stap naar het resultaat. In AI zijn algoritmen de "denkstappen" waarmee een systeem beslissingen neemt.
- API (Application Programming Interface) — De manier waarop twee softwareprogramma's met elkaar communiceren. Wanneer jij ChatGPT via een externe tool gebruikt, loopt dat via een API. Voor ondernemers relevant wanneer je AI wilt koppelen aan je eigen systemen of tools.
- Artificial Intelligence (AI) — Technologie waarmee computers taken uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vereisen: tekst begrijpen, beelden herkennen, beslissingen nemen. AI leert van data en verbetert zichzelf zonder dat je elke stap programmeert.
- Automatisering — Het laten uitvoeren van (repetitieve) taken door AI zonder menselijke tussenkomst. Denk aan het automatisch beantwoorden van standaardmails of het verwerken van facturen.
B
- Big Data — Grote hoeveelheden data die niet met traditionele methoden te verwerken zijn. AI-systemen gebruiken big data om patronen te herkennen en voorspellingen te doen.
C
- Chatbot — Een AI-toepassing die gesprekken voert via tekst of spraak. Variëert van eenvoudige FAQ-bots tot geavanceerde assistenten zoals ChatGPT of Claude.
- Classificeren — Het indelen van data in categorieën door een AI-model. Voorbeeld: spam of geen spam, positief of negatief sentiment in klantreviews.
- Context window — De hoeveelheid tekst die een AI-model in één keer kan verwerken en "onthouden" tijdens een gesprek. Zodra een gesprek de limiet overschrijdt, vergeet het model het begin. Relevant bij langere werksessies of grote documenten.
D
- Data — Ruwe feiten en informatie die AI-systemen verwerken om voorspellingen of beslissingen te maken. Hoe beter en meer data, hoe beter het model leert.
- Dataset — Een verzameling gegevens die gebruikt wordt om een AI-model te trainen of te testen.
- Deep Learning — Een subcategorie van Machine Learning die werkt met neurale netwerken in meerdere lagen. Elke laag verwerkt steeds specifiekere informatie. Krachtig voor spraakherkenning, beeldherkenning en taalbegrip.
F
- Fine-tuning — Het verder trainen van een bestaand AI-model op jouw specifieke data of taal. Zo maak je een generiek model geschikt voor jouw branche of schrijfstijl. Vereist technische kennis of een externe partij.
- Foundational model — Een groot AI-model dat op enorme hoeveelheden data is getraind en als basis dient voor veel toepassingen. Voorbeelden: GPT-4 (OpenAI), Claude (Anthropic), Gemini (Google). Jij gebruikt dit via een interface of API.
G
- Generatieve AI — AI die nieuwe content aanmaakt: tekst, afbeeldingen, video, audio, code. Dit is de categorie waar ChatGPT, Midjourney en Claude toe behoren. Relevant voor contentcreatie, klantenservice, documentbeheer.
- Genereren — Het creëren van nieuwe content — tekst, beeld, code, audio — door een AI-model op basis van een prompt.
H
- Hallucination — Wanneer een AI-model zelfverzekerd onjuiste informatie geeft. Het model verzint feiten, bronnen of cijfers die niet bestaan. Altijd kritisch beoordelen wat AI produceert, zeker bij juridische, financiële of feitelijke informatie.
- Human-in-the-loop — Het principe dat een mens controleert, beoordeelt of goedkeurt wat AI produceert. Cruciaal in zakelijke processen waar fouten consequenties hebben.
K
- Kunstmatige Neurale Netwerken (KNN) — Computermodellen geïnspireerd op het menselijk brein. Ze bestaan uit knooppunten (neuronen) die samenwerken om patronen te herkennen en beslissingen te nemen.
L
- Large Language Model (LLM) — Een groot AI-model dat getraind is op enorme hoeveelheden tekst en taal begrijpt en genereert. ChatGPT, Claude en Gemini zijn LLM's. De basis van de meeste AI-tools die ondernemers vandaag gebruiken.
M
- Machine Learning (ML) — Een methode waarbij computers leren van data zonder expliciet voor elke situatie te zijn geprogrammeerd. Het model verbetert zichzelf op basis van ervaring.
N
- Natural Language Processing (NLP) — Het vermogen van een computer om menselijke taal te begrijpen, interpreteren en genereren. De technologie achter chatbots, zoekmachines en AI-schrijftools.
- Neuraal Netwerk — Een computermodel opgebouwd uit lagen van verbonden knooppunten, geïnspireerd op het menselijk brein. Herkent patronen en neemt beslissingen op basis van data.
O
- Optimaliseren — Het verbeteren van processen of uitkomsten op basis van AI-inzichten. Voorbeeld: AI die analyseert welke e-mailonderwerpen de beste openratio geven.
P
- Personaliseren — AI inzetten om ervaringen of aanbevelingen af te stemmen op de individuele gebruiker. Denk aan gepersonaliseerde productaanbevelingen of e-mailcampagnes.
- Prompt — De instructie of vraag die jij geeft aan een AI-tool. Hoe concreter en gestructureerder de prompt, hoe beter het resultaat.
- Prompt Engineering — Het zorgvuldig ontwerpen van prompts om specifieke, bruikbare AI-output te krijgen. Een vak op zich: de kwaliteit van je prompt bepaalt de kwaliteit van het antwoord.
- Prompting — Het proces van instructies geven aan een AI-systeem. Alles begint met de juiste vraag.
R
- RAG (Retrieval-Augmented Generation) — Een techniek waarbij een AI-model bij het genereren van antwoorden ook externe documenten of databases raadpleegt. Zo kun je een AI laten "lezen" uit jouw eigen kennisbank, handleidingen of klantdossiers. Praktisch relevant voor ondernemers die AI willen koppelen aan eigen informatie.
- Robotica — Vakgebied dat zich bezighoudt met het ontwerpen, bouwen en inzetten van fysieke robots, aangedreven door AI.
S
- Segmenteren — Het opdelen van een dataset in kleinere groepen met vergelijkbare kenmerken. Basis voor gerichte marketing of klantanalyse.
- Simuleren — Het maken van virtuele modellen van systemen of processen met AI, om gedrag te onderzoeken zonder het fysiek te hoeven uitproberen.
- Systeemprompt — Een verborgen instructie die de maker van een AI-tool van tevoren heeft ingesteld om het gedrag te sturen. Jouw vragen worden altijd gecombineerd met deze achterliggende instructie. Relevant bij het bouwen van eigen AI-assistenten of Custom GPT's.
T
- Token — De eenheid waarmee AI-modellen tekst verwerken. Een token is ruwweg 3–4 tekens of een kort woord. Modellen hebben een maximumaantal tokens per gesprek (zie: context window). Ook de basis voor kostprijsberekening bij API-gebruik.
- Training — Het proces waarbij een AI-model leert van grote hoeveelheden data. Na training kan het model taken uitvoeren zoals tekst genereren of beelden herkennen.
V
- Vector database — Een database die informatie opslaat als wiskundige representaties (vectoren), zodat AI snel semantisch vergelijkbare content kan vinden. Technische basis achter RAG-toepassingen en AI-zoekmachines.
- Voorspellen — Het gebruik van AI om toekomstige uitkomsten in te schatten op basis van historische data. Voorbeeld: voorspellen wanneer een klant waarschijnlijk opzegt.
Z
- Zero-shot / Few-shot prompting — Zero-shot: je geeft AI een taak zonder voorbeeld, het model gebruikt alleen zijn training. Few-shot: je geeft 1 tot 3 voorbeelden mee zodat het model het gewenste format of de toon begrijpt. Few-shot levert doorgaans betere resultaten bij specifieke of complexe taken.
Versie 1.0 — Business Support Partner MdeB
Wie maakte dit?
Je hebt deze les doorlopen. Misschien heb je er iets aan gehad. Misschien ook niet, eerlijk is eerlijk. Maar misschien vraag je je nu af: wie heeft dit eigenlijk gemaakt?
Dat ben ik: Mandy de Bont
Van Business Support Partner MdeB.
Ik werk al meer dan 30 jaar in retail, groothandel en FMCG. Van werkvloer tot hoofdkantoor tot aan de distributiepijplijn. Als Sales- en Commercieel Assistent, op de klantenservice en winkelsupportafdeling, en later in data, CRM, Excel en Power BI. Ik heb gezien hoe werk écht werkt. En hoe het vastloopt.
Een jaar geleden begon ik AI serieus te gebruiken. Niet voor de hype. Maar omdat ik zag hoeveel tijd verloren gaat aan werk dat herhaalbaar is, maar nooit structuur krijgt.
💡Dat triggerde me genoeg om er een bedrijf van te maken.
Wat ik doe
Ik help ondernemers en MKB-bedrijven om AI praktisch in te zetten in hun werkprocessen.
Niet door tools te stapelen. Maar door eerst te kijken waar het werk vastloopt, en daarna pas te bepalen waar AI of automatisering logisch helpt.
Structuur eerst. Dan AI.
Dat is de kern van hoe ik werk.
Herken jij dit?
De meeste ondernemers en MKB'ers die ik spreek willen eigenlijk hetzelfde: meer tijd om te doen waar ze écht voor zijn. En in 9 van de 10 gevallen is dat simpelweg meer tijd voor de klant.
- Je gebruikt ChatGPT of een andere tool, maar eigenlijk wat ad hoc
- Terugkerende taken kosten je veel meer tijd dan zou moeten
- Je processen zitten grotendeels in je hoofd, of in een wirwar van mails en losse bestanden
- Je wilt iets slimmer werken, maar weet niet goed waar je moet beginnen
Dan is er misschien iets waar ik je bij kan helpen.
Neem gerust contact op
Geen verkoopgesprek. Gewoon een goed gesprek.
Je hebt de AI Basistraining afgerond 🎉
Je weet nu wat AI is, hoe je het veilig gebruikt, en hoe je sterke prompts schrijft. Goed gedaan.